ALTUN KÖPRÜ DESTANI
• • •
Şiirler: SADUN KÖPRÜLÜ
İkinci bölüm
101-Altunköprü, bir çığaydım düzüne
Göz dikeydim samancının kızıne
Bir doyaydık davul zurna sazına
Türkmen kızlar can kurbandı sizlere
(Yalla şoför) yarı gönder bizlere
• • •
102-Altunköprü, gözde şirin kanımdı
O gönlümde tek varımdı canımdı
Süs kokulu yasemin gülşenımdı
Her yeri avadan bahar seyrandı
Toprağı verimli bağdı bostandı
• • •
103-Altunköprü, kurban toprak taşına
Bir bakaydım bir çıkaydım karşına
Serin suyu sepeydim men peşine
Yolculuğun çok sürmeden biteydi
Bu hayatta gamdan, gurbet, yeteydi
• • •
104-Altunköprü suyun taşıp kağanda
Dağ, tepeden şırıl, şırıl ağanda
Sevenlerin gözaltından bağanda
Selam olsun taş toprakla yoluna
Bütün yâdlar kurban Türkmen diline
• • •
105-Altunköprü, gönlüm aşka ermedi
Elimde o yarın saçın hörmedi
Yazık gözlerim bir şen gün görmedi
Her gelende canı yar dedi getti
Ne yaşam hoşluğu var dedi gitti
• • •
106-Altunköprü, gözümüz yaş dolmasın
Bahçemizde açan güller solmasın
Sensiz kalan düşüp susuz ölmesin
Pınar bulak gözün durmaz ağırı
Sonbaharda gökte şimşek çağırı
• • •
107-Altunköprü, yolum sana düşeydı
Sevineydin güzellerin koşaydı
İçten gizli sevgi, sevinç coşaydı
Kuş güverçin dal budağın dolaşsın
Her yolcuda öz yurduna ulaşsın
• • •
108-Altunköprü, genç türeni olanda
Her kes mani saz türküye dalanda
Hoyrat makam her bir yanda dolanda
(Sinan),(Abid)başka bir dat saçardı
Cümbüt güller hoş ahenk açardı
• • •
109-Altunköprü, türkü ötsün bilbillar
Tazelensin açılsın da şen güller
(Kesuk), (kızıl) hoyrat desin her diller
Koy menimçin dost sızlayıp inlesin
(Gürses)’in sesini seven dinlesin
• • •
110-Altunköprü, dal yaprağın serende
Kumral saçlar bahar gülün derende
Seven gönül öz yarına erende
Senin sevgin her yanımı alırdı
Vurgun gözler gözlerine dalırdı
• • •
111-Altunköprü, ahın yâdı dağlasın
Ayrı düşen annesinden ağlasın
Boncuk laplık uşağların bağlasın
Al bağırdağ mazı güller beşikte
Başka bir dat vardı evde eşikte
• • •
112- Altunköprü, haydı ekin biçelim
Bir can gönül bir el bir yol seçelim
Türkmen dilimizçin baştan geçelim
Çiftçi kardeş biçim bekliri sizi
Gel çalışalım koy yorulak gündüzü
• • •
113-Altunköprü, sevinç eser yelinden
Tatlı sözler bal akırı dilinden
Çok ağladım ayrı düştüm ilimden
Abdal oldum girdim post dağ içinde
Bir güzele vuruldum bağ içinde
• • •
114-Altunköprü, gel bak başı belaya
Yâdlar ister el tokusun lale’ye
Hep âşıklar varmak ister sılaya
Kucaklaşma görüşmenin günüdür
Düğün eğlenceni yapmak anıdır
• • •
115-Altunköprü, bu gün bahar olaydı
Türkmen kızı sana tek yar olaydı
Gül açaydı bağımda bar olaydı
Erken dostla kavuşaydım güleydim
Kardeşi şad görüp sonra öleydim
• • •
116-Altunköprü, bende bir kuş olaydım
Kucağında yatmaya toş olaydım
Gülüp özlem dert’ten boş olaydım
Bütün Türkler diyarını gezeydim
Yüce tarihimi kanla yazaydım
• • •
117-Altunköprü, derdimizi anlardı
Sensiz kalan gönül düşüp inlerdi
Çok kimseler (Ali Saka) dinlerdi
[Zalim, zalimle] dillerde ad vermiş
Sesini kuşlarda kafeste doymuş
• • •
118-Altunköprü, yıldız kimin çataydığ
Pamuk döşek bir yastıkta yataydığ
Nene, dede hırsızları tutaydığ
Bacı, kardeş hoş yoğuda yataydı
Hırsız kaçsa onu ağam tutardı
• • •
119-Altunköprü, mert yiğitler yatağı
Şehit vermiş temiz altun toprağı
Tanrı gözden sakla yatan uyağı
Koy sevineğ her yanımız dost olsun
Gönlü yansın düşman gözü kör olsun
• • •
120-Altunköprü, sensiz kalan ağlırı
Bakışın görüşün yara sağlırı
Ayrılık yürekle sine dağlırı
Bir an uzak düşmek yamandı
Hayatımız karanlıktı zindandı
• • •
121-Altunköprü, her gelen dağ sokuru
Derler mert anne, mert oğul doğuru
Yazık cana bizi gam dert boğuru
Yolumuz zor düştük itgin diyara
Bir zamandı bizde işleri yara
• • •
122-Altunköprü, ver millete sen bir ses
Şirin tatlı süslü suyunda havas
Şen bülbüle tutsak gibi bu kafes
Gençler yiğit toprak vatan bağırı
Savaş için kız oğlunu çağırı
• • •
123-Altunköprü, bir bağ güzel demlere
Sarı dudağ bir tat vermiş çamlara
(Şükür Hanzad) dil açanda bir kere
(Ali Saka) her hoyratı diyende
Bülbül Gülçin öz canına kıyende
• • •
124-Altunköprü(Satıh), diyer hoş beste
Bilin bağla gökten ümit sen iste
(Kara çaydan) (Orta yaka) havasta
Ramazanda sini zarfı korulur
Her çayhane bir şenliğle görülür
• • •
125-Altunköprü, güm, güm şimşek çağaydı
Ağ bulutun memeleri sağaydı
Güneş çığıp birde yağış yağaydı
Yağmıyanda Allah bir yağış ile
Eller gökte dam duvarı yaş ile
• • •
126-Altunköprü, molla hasır koyardı
Suç etseydiğ o falaka ederdi
Hurma ile arpa getir diyerdi
Kız oğlanla Kuran’ı Kerim okurduk
Molla kızsa gözlerinden korkardık
• • •
127-Altunköprü, kırlığ kimin saynardığ
[Burda cucu kondu ] oyun oynardığ
Yaşlılardan saygı nedi aynardığ
[Pisik üzün silse] konağ gelirmiş
Evin kadını her bir işe dalarmış
• • •
128-Altunköprü, toplanır tüm erenler
Dizi durar törende aşk koranlar
Görün bakın mutlu geçer her günler
Kuşlar öter gül açacak vakit oldu
Köylümüzün duygusuyla can doldu
• • •
129- Altunköprü,(kaya başa)bağardın
Yâd düşmanı yandırıpta yağardın
Kız gelincin kolbağ yüzük tağardın
Hep sevenler sende mihman olurdu
Her taşına binler kurban olurdu
• • •
130-Altunköprü, Türkmen diye şanım var
Bayrağ, toprağ için temiz kanım var
Dostum varsa sayısız düşmanım var
Çok mutluyum anne babam yanımda
Bacı, kardeş yüreğimde canımda
• • •
131-Altunköprü, süslü yanar ışıklar
Dar gün olsa dost dostunu kucaklar
Orda burda güler oynar çocuklar
Meltem eser koku dolu her yönün
Ümit verir dünün ile bu günün
• • •
132-Altunköprü, söndür gözü yan ile
Anne baba kardeş dostu şen ile
Bu toprakla tarih yarat kan ile
Sen atılgan milletini sal yada
Bir erını, değişme yüz bin dada
• • •
133-Altunköprü, (atabacı) oyunu
Uşağların mini sesi uyunu
Çok severler köylü kızın huyunu
Bahar gelse kesik hoyrat çağırır
Tahır on başı hoş konuşu bağırır
• • •
134-Altunköprü, büyük cami ezanı
Sultan Espek güzel kızla düzeni
Orta yaka al ışıkla bezeni
Serin ırmak suyun coşup ağanda
Her köşende güneş batıp çığanda
• • •
135-Altunköprü, toprak koksun sepeydin
Çile bülbül gül dudağın öpeydin
Dertli gönül güzel yara çarpaydın
Altun saçın göğsüm üste koklaram
Sesin duysam gönlüm için yoklaram
• • •
136-Altunköprü, [gündü geçer ağlama ]
[Bu kapıyı ] örten açar ağlama
Dostan gönül zehir içer ağlama
Neye yarar dost dostuna yanmasa
Acımızı öz acısın sanmasa
• • •
137-Altunköprü, yolun bağlı olmasın
İpek saça ağda düşüp solmasın
Sevdiğim yar yâd ellere kalmasın
Vurgun gönlüm şirin yarın isterdi
Aklım aldı mene özün gösterdi
• • •
138-Altunköprü, sonbaharı gelende
Yerle gökü mutluluğu dolanda
Şeker kurban bayramı da olanda
Gönüllerden çıkar kinle gam o gün
Gül yüzlerden damlayacak nem Ogün
• • •
139-Altunköprü, pek toprakla öğündü
Şehidin al kanını hakla şirindi
Aşkımız hep bayrak yurda derindi
Yok, olacak bizi düşman vuranda
Ad kazanır millet üzün yoranda
• • •
140-Altunköprü, mert [Aslana] koşanda
Balık satıp ter kan ile coşanda
(Rahman sarhoş) bağı yada düşende
Taze hıyar terozonu satırı
Tut üzümün gölgesinde yatırı
• • •
141-Altunköprü, cennet bostan bağını
Çok aydındı aydın kalsın çağını
Yar gelirse gençler suya dağını
Kimi köprü üsten atar özünü
Kimi balık tutsun koyar gözünü
• • •
142-Altunköprü, bin bir renk ışıklar
Mutlu olsun acı gören âşıklar
Ayrılıktan sonra başlar kucaklar
Yıldızlarla yar tanışma isterler
Gül çiçekle hem konuşmak isterler
• • •
143-Altun Köprü, düşen kopup tam çöktü
Beklenilen güneş ümit gün söktü
Her atılgan Türkmen genci yad büktü
Tüm meydanda şanla ateş ol köprü
Kıp kızarıp kandan güneş ol köprü
• • •
144-Altunköprü, gör uşağlığ çağında
Kokulu gül derdiğ bostan bağında
Balık yerdiğ sarı dudağ ağında
Çile dertten gönülü çok şen iydi
Şarkı, türkü, bülbüllerle kuş sundu
• • •
145-Altunköprü, canıma can katıncav
Balam nenev leyla edip yatıncav
Koğu saçan gonca, güle batıncav
Öz nenemle bala leyla ederdi
Sızlıyıpda beşiğimi balardı
• • •
146-Altunköprü, yavrun yatıp kağardı
Gözden yaşı moncuğ, moncuğ ağardı
Beşiğine gök laplığı tağardı
Nene diyer oğlum dertten kurtarsın
Yedı kapı dilanım başı sağ olsun
• • •
147-Altunköprü,(Abbas)çayın içmeli
Hurma helli külçesini seçmeli
Oğlum olsun davat kapsın açmalı
Bir gün evvel kızemığtan kurtar sen
Nenem takın boyuvada hayran men
• • •
148-Altunköprü, şehit adı ne hoştu
Yurt milletçin sönmeyen bir güneşti
Anne, baba, öz oğluyla görüştü
Biz isteriğ bu şerefliğ dadını
Ey şehidim yüce parlak adını
• • •
149-Altunköprü, yerin süsle boyanmış
Gece yatmış her yatanlar uyanmış
Bize döner, felek çarğı dolanmış
Sanma bizi başka millet vazgeçsin
Hiç zan etmem cehaleti yurt seçsin
• • •
150-Altunköprü, seni candan seçmişem
Nur üstüne karanlıktan geçmişem
Toplum için hak yolunu açmişem
Herkes millet için kanla duranda
Doğruluğu yanlışlığı görende
• • •
151-Altunköprü, yazığ canlar basılsın
Güneş doğsun karannlığı kesilsin
Her bir yerde bayrağımız asılsın
Kalksın gençler kanla coşup çalışsın
Ahlak, bilgi, hak, adalet alışsın
• • •
152- Altunköprü, ak koyunla kalk dayan
Ey anne can tenim gözüm anne can
Aç gözlerin yuğusundan bir uyan
Seni görmek diye ölmek isterim
Yönün dolaştıkça görmek isterim
• • •
153-Altunköprü, sultan murat sen çağı
Kan içinde dalgalanan sancağı
Tarih boyu belli Türkmen bucağı
(Geçme namert köprüsünden) aparsın
(Koy su seni, güller gibi koparsın)
• • •
154- Altunköprü, kormuş hakkın tahtını
Burdan kalkmış kör oğlunun atını
Ulu Tanrım açsın millet bahtını
Dede Korkut bu toprakta iz koymuş
Yıllar boyu onu herkes tam duymuş
• • •
155-Altunköprü, hoştu[ Şükür’ün]sesi
Düğün şarkı eğlencede neşesi
Makam ile kerem kesik ustası
Güzel okur mazan yolcu bayatı
Davul zurna şahlandırı kır atı
• • •
156- Altunköprü, küregenin türmesi
Ne güzeldi gelinin saç horması
İpek kimin gonca güller burması
Kindi vakti hamamdadı küregen
Halay başlar gelin eve gelirgen
• • •
157-Altunköprü, eve damat gelende
Bacı anne oynar sazlar çalande
Güzel kızlar atabaya dolanda
Sağdiç atar şeker, üzüm, deminnan
Şabaş başlar can kurtarı gaminnan
• • •
158-Altunköprü, kızlar suya inende
[Şakir ağam] köy yazıdan dönende
Şirin uşağ eşeğine minende
Kış gecesi metal duyup güllerdi
Ki elinde karpuz tutup gelirdi
• • •
159-Altunköprü, güneş rengin açanda
Güzel kokun, her bir yana saçanda
Çocukların, oynadıkça kaçanda
Çok sevinnem, balam yüzün görendem
Anne kimin, başın üste, durandam
• • •
160-Altunköprü, temiz Türkçe dilim var
Kerkük, Erbil, Tuz, Telafer, dalim var
Sensiz mene ayrılık var, ölüm var
Rüzgâr essin kokun versin bu yana
Çokca selam Türkmen adın doyana
• • •
161-Altunköprü, kış gecesı görüşmeğ
Ev konşuyla sohbet edip soruşmeğ
Mankalayla matal diyip konuşmeğ
Hiç çığmiri geçen günler damağtan
Arı kimin bal alırdığ kavağtan
• • •
162-Altunköprü, renkli açmış güllerin
Başka hayat esende hoş yellerin
Kanlar coşar bezendikçe yolların
Bağ canlanır oynar lale sümbüller
Gün doğmadan söyler türkü bülbüller
• • •
163-Altunköprü, Kerkük derdin alanda
Bastamlı ya, Tuz, Şehrabana dalanda
İç sevgisin yurt millete salanda
Bak Dakuk’un, şirin eser havası
Aslan yiğit kadın kızı balası
• • •
164-Altunköprü, kervan geçti oyan sen
Ateş saçıp düşman gönlün oyan sen
At cileyi mert Türkmene dayan sen
İnan Taze başımızda bir tac sen
Aydınlık saç beklenilen amac sen
• • •
165-Altunköprü, ağşam vağti girerdi
İftar edıp her kes oruç kırardı
Toplar çağıp Mulla azan vererdı
Köpme hurma türlü yemeğ görerdiğ
yoğsul, öksuzlerin halin sorardiğ
• • •
166-Altunköprü, göneş doğup batarsa
Ak bulutlar gök yüzünü tutarsa
Bahar günü yıldızımız çatarsa
Onda kalmaz gözü tutan domanlar
Başka renk süs verir bağla gülşanlar
• • •
167- Altunköprü, hak muradın verende
[İmam Receb] bu halimi görende
Anne, Baba karşımızda duranda
Bacı, kardeş gözümüzde yeri var
Kavuşmarsak acı günü can duyar
• • •
168-Altunköprü, toydu sazlar çalınsın
Eğlenceyle, her yan halı salınsın
Sevenlerin tüm, arzusu alınsın
Şabaş, mal şabaş, kızla oğlan şabaş
Şabaş, anne, baba, yoldaşla, kardeş
169-Altunköprü, çiftçi ekin biçeydi
Harman kağmış saman, arpa biçeydi
Yorgun olan, buzlu ayran içeydi
Toprağ hoşmış bir kokusun alaydım
Al ter döküp özüm işe salaydım
• • •
170-Altunköprü, dar günde dost yeterdı
Konu konşular konağlığa gederdi
Yaşlı olan tatlı hakat ederdi
[Güler deyzem ] Metal , Hoyrat diyende
Dinliyanlar oturu, dur hayvanda
• • •
171-Altunköprü, gam gömlegin soyaydım
Köylülerin şen türküsün, duyaydım
Tüm evlerde gülmek, sevgi koyaydım
Sende kalmak hayat başka bir gündü
Kavuşmaya, halayla hoş, düğündü
• • •
172-Altunköprü, [küçük camı]ezanı
Cuma günü tüm Müslüman düzenı
Kimi kılır Farzı, kimi kazanı
Muhammed’in çok yücedir bu dini
Tende tutmuş çocuk, erkek, kadını
• • •
173-Altunköprü, toy şenlikle gülende
Adağ günü, gelin evi dolanda
Dost, komşudan al abayı alanda
O gelinin adağında, olaydım
Baht yıldızın mende orda bulaydım
• • •
174-Altunköprü,[Vakaşaya ] getmeli
Kızın bahtin açıp muraz tutmali
Yası olsun cuma daşı atmali
Yatan bahtlar bir gün geli uyanı
Menim Nenem, niyet tutar inani
• • •
175-Altunköprü, barmağ şeker edeydiğ
Uşağlara beleş, beleş vereydiğ
Şam topuyçın çok yerlere gedeydiğ
Şam darısı unlu şurup isterdiğ
Her yemeğı gönül, ister dilerdiğ
• • •
176-Altunköprü,İslam dinin çırağı
Dalgalanır ULU TANRI bayrağı
Türkmen toprağ için açmış kucağı
Ses gelir millet adın doyana
Çok darılır genci yada uyana
• • •
177-Altunköprü, eski çağın aktardı
Zulüm sona vardı dertten kortardı
Âşık olan öz gönlünü yakardı
[Şevket Ateş] gözün açtı burada
Şair idi sevdi kaldı yarada
• • •
178-Altunköprü, paşa, ağa, hem bekden
Şirin tatlı aşkı çıkmaz yürekten
Dağıt sis dumanı saçıl yer gökden
Kokun coşar gül çiçekle nergizden
Düşsün gama hoşlanmayan hiç bizden
• • •
179-Altunköprü, geldi bahar, seyranı
Kendin göster budur metlik meydanı
Haydı akırt damarlardan al kanı
Atamızdan binlerce yıl yurdumuz
Aslan gençler karşı durar ordumuz
• • •
180-Altunköprü, öksüz kalan ağladı
Bayrak şehit yarasını bağladı
Dertli Kerkük yürekleri dağladı
Sende Köprü Türkmen için yan Köprü
Kan kardeşe durma verde can Köprü
• • •
181-Altunköprü, orman, çamın dillandı
Sular aktı kavun karpuz ballandı
Yarı gördüm dilim, ağzim sulandı
Altun suyun tat tadını bal gibi
Güzel kızlar süslenmiş gül şal gibi
• • •
182-Altunköprü, gelin eve gelende
Günler geçıp yedısıne yetende
Sini gezip her kes para atanda
Bu şenlikte öz yarımı bolaydım
Bakışına canım kurban vereydım
• • •
183-Altunköprü, çukur tike kazardiğ
Daş gülleni atmağ için düzerdiğ
Karın toğ olsaydı koşup gezerdiğ
Ne bilirdiğ acı nedi, kef neddı
Hayat nedir, ölüm nedi var adı
• • •
184-Altunköprü, kolağ verip sese gel
Serinlik ver haydar, haydar ese gel
Kılıç tekin dağı daşı kese gel
Bahar oldu buğday arpa biçildi
Harman yeri, cercerlarla geçildi
• • •
185-Altunköprü, Kerkük adın alanda
Çoban kaval kuzularçin çalanda
Köylü kızı meylin aşka salanda
Yol gözleyıp dört kapıya ererdı
Muraz tutup canın müştü vererdı
• • •
186-Altunköprü, kızlar halay tepeydı
Şabaş edip şeker çiçek seperdı
Anne kızın kucaklayıp öperdı
Vallah hoştur Türkmen köyün düğünü
Koy çağırsın Tatar baba bugünü
• • •
187-Altunköprü, balık, sepet bucağı
[Gülüm asaf ] [Seyit Ahmet ] ocağı
[İmam Recep ] bize açmış kucağı
Baş dolanır hasta cana et çara
Al derdimiz yetiş bir hat havara
• • •
188-Altunköprü, [Ateş oğlu ] kahvesi
Metal diyen genc, ihtiyar yuvası
Burma hellı çayı, gönül davadsı
Nargilesi başka tatdır içene
Avni yardım eder derdin açana
¨ ¨ ¨
189-Alunköprü, bulanığ su durulur
Tanılmıyan, tanılandan sorulur
Hoş sözlere inananlar yorulur
Bir yabancı görse bizi severler
Karşılaşıp saygı sevgi görerler
• • •
190-Altunköprü, bir yas olsa sızlarmış
O [ Necibe ] kadınları gözlermiş
Her bir seven ölüsünü özlermiş
Tanrı yardım etsın ölü evine
Kimse hiç düşmesin felek tavine
• • •
191-Altunköprü güldür, Türkmen köyünü
Bağ bostandan kesilmesin suyunu
Güzel olur köylü kızın huyunu
Her bakışta bin bir türlü nazı var
Hayat veren tatlı şirin sözü var
• • •
192-Altunköprü, yıldırımlar çağışı
Yoğsul çocuk yağış altan bağışı
Nenelerin gözyaşları ağışı
Çoğ sevini oğlu asker oluptu
Türklük için gevli iman doluptu
• • •
193-Altunköprü, kış gecesi görüşmeğ
Ev komşuyla sohbet edıp soruşmağ
Mankalayla metal açıp konuşmak
Hiç çığmırı geçen günler damağdan
Arı kimin bal alırdığ kavağdan
• • •
194-Altunköprü, suhur vağtı olunca
Erik ezme soframızda bolunca
Davul zurna kapılarda çalınca
Seher olup kalkıp halay teperdığ
Yolcu varsa ardıyca su seperdığ
• • •
195-Altunköprü, horoz pınde baynardı
[Maryam] anne dendoç yapıp kaynardı
Bütün kızlar ev işinden aynardı
Kimi telli azyasını bıçerdı
Kimi çini buzlu ayran içerdı
• • •
196-Altunköprü, suyun coşup ağanda
Yeni gelin yokusundan kağanda
Altun gerdan kolbağ inci tağanda
Hayran ollam yar bakışın görendem
Bir dat allam öz barımı derendem
• • •
197-Altunköprü, güneş doğdun batmadın
Türk milletin sevdin özge tutmadın
Anne gibi büyütünda yatmadın
Gözü açtık tek sevgine düşeni
Hiç bozulmaz ömrün şirin gülşeni
• • •
198-Altunköprü, Türkmen seni hep bekler
ALLAH diye secde eder melekler
Tek koynunda hoş beslenmiş dilekler
Bak yavruna güler oynar şen Köprü
Bir az düşün halımızı an köprü
• • •
199-Altunköprü, nenem tez kağ diyerdi
Davul geldi oyuna bağ diyerdi
Yemeğ bişmiş lambanı yağ diyerdi
Babam uyağ bizde halay olurdu
Tanış komşu heyvanada dolurdu
• • •
200-Altunköprü, yıllar sende konağım
Çim taşına toprağına dayağam
Yoku bilmem gece yatmaz sayağam
Gönlüm açuk hayatımda hep sana
Vurgun oldum iç sevgini ver bana
• • •
1976 Kerkük
